OCT یکی از دقیقترین روشهای تصویربرداری از شبکیه و عصب بینایی است که به پزشک کمک میکند بسیاری از بیماریهای چشمی را پیش از بروز آسیبهای جدی تشخیص دهد. این آزمایش بدون درد، سریع و غیرتهاجمی انجام میشود و نقش مهمی در تشخیص زودهنگام، ارزیابی شدت بیماری و پیگیری روند درمان بسیاری از اختلالات چشمی دارد.
OCT چشم چیست و چگونه انجام میشود؟
OCT یا Optical Coherence Tomography یک روش تصویربرداری پیشرفته و غیرتهاجمی است که با استفاده از امواج نوری، تصاویر بسیار دقیق و لایهبهلایهای از شبکیه، ماکولا و عصب بینایی تهیه میکند. این تصاویر به چشمپزشک کمک میکنند تا کوچکترین تغییرات یا آسیبهای ساختاری را که ممکن است در معاینه معمولی قابل مشاهده نباشند، با دقت بررسی کند.
در هنگام انجام این آزمایش، بیمار مقابل دستگاه مینشیند و چانه و پیشانی خود را روی تکیهگاه مخصوص قرار میدهد. سپس دستگاه بدون تماس با چشم و تنها با تاباندن نور، در مدت چند ثانیه از ساختارهای داخلی چشم تصویربرداری میکند. در طول اسکن، کافی است بیمار به نقطه مشخصی نگاه کند تا تصاویر با کیفیت مناسب ثبت شوند.
انجام OCT کاملاً بدون درد، بدون تماس با چشم و بدون استفاده از اشعه مضر است و در بیشتر موارد نیازی به تزریق یا اقدامات تهاجمی ندارد. در برخی بیماران ممکن است برای بررسی دقیقتر، پزشک از قطره گشادکننده مردمک استفاده کند، اما خود تصویربرداری هیچگونه درد یا ناراحتی ایجاد نمیکند.
کل فرایند معمولاً بین ۵ تا ۱۰ دقیقه زمان میبرد و نتایج آن بلافاصله در اختیار چشمپزشک قرار میگیرد تا بر اساس آن وضعیت شبکیه، ماکولا و عصب بینایی ارزیابی و در صورت نیاز، برنامه درمانی مناسب تعیین شود.
پزشک در چه شرایطی انجام OCT چشم را توصیه میکند؟
پزشک ممکن است انجام OCT چشم را در شرایط زیر توصیه کند:
- کاهش ناگهانی یا تدریجی بینایی
- تاری دید بدون علت مشخص
- مشاهده لکههای تیره یا خطوط موجدار در میدان دید
- درد یا احساس فشار در چشم
- مشکوک بودن به بیماریهای شبکیه یا عصب بینایی
- بررسی و پیگیری روند درمان بیماریهای چشمی
- کنترل پیشرفت بیماریهایی مانند گلوکوم، رتینوپاتی دیابتی و دژنراسیون ماکولا
OCT چه بیماریهایی را تشخیص میدهد؟
- دژنراسیون ماکولا (AMD)
- رتینوپاتی دیابتی
- گلوکوم (آب سیاه)
- ادم ماکولا
- سوراخ یا کشیدگی ماکولا
- بیماریهای عصب بینایی
چه افرادی بیشتر به OCT نیاز دارند؟
بیماران مبتلا به دیابت
افراد مبتلا به گلوکوم (آب سیاه)
افراد بالای ۵۰ سال
افرادی که سابقه خانوادگی بیماریهای شبکیه یا گلوکوم دارند
افرادی که دچار تاری دید یا کاهش بینایی بدون علت مشخص شدهاند
افرادی که خطوط را موجدار یا لکههای تیره در میدان دید مشاهده میکنند
افرادی که پزشک به بیماریهای ماکولا یا عصب بینایی در آنها مشکوک است
بیمارانی که برای پیگیری روند درمان بیماریهای چشمی نیاز به بررسی دورهای دارند
آیا انجام OCT درد دارد؟
خیر. انجام OCT یک روش کاملاً بدون درد و غیرتهاجمی است. در این آزمایش هیچ وسیلهای با سطح چشم تماس پیدا نمیکند، نیازی به تزریق یا برش وجود ندارد و از اشعه مضر نیز استفاده نمیشود. بیمار تنها چند ثانیه به نقطه مشخصی داخل دستگاه نگاه میکند تا تصاویر دقیق از ساختارهای داخلی چشم ثبت شوند. به همین دلیل، این روش برای افراد در سنین مختلف، از جمله کودکان و سالمندان، ایمن و مناسب بوده و در صورت نیاز میتوان آن را بدون نگرانی چندین بار برای بررسی روند بیماری یا درمان تکرار کرد. کلینیک تخصصی چشم مصنوعی ماهان نیز با بهرهگیری از تجهیزات تصویربرداری پیشرفته، امکان انجام این بررسی را با دقت بالا و توسط تیم تخصصی فراهم کرده است.
جمعبندی
OCT یکی از دقیقترین و ایمنترین روشهای بررسی شبکیه و عصب بینایی است که میتواند بسیاری از بیماریهای چشمی را پیش از ایجاد آسیبهای جدی شناسایی کند. اگر پزشک انجام این تصویربرداری را توصیه کرده است، بهتر است آن را به تعویق نیندازید؛ زیرا تشخیص زودهنگام، شانس موفقیت درمان و حفظ بینایی را افزایش میدهد.
