ممکن است دو بار برای شستشوی گوش به پزشک مراجعه کرده باشید و دو روش متفاوت برای شفاف شدن شنوایی برای شما استفاده شده باشد. اینجاست که این سوال پیش میآید که شستشوی گوش با آب بهتر است یا ساکشن؟ پاسخ این سؤال یک نسخه ثابت برای همه نیست. چون انتخاب روش، به نوع و شدت جرم گوش و حساسیت گوش شما بستگی دارد. بهطور خلاصه، اگر جرم گوش نرم و سطحی باشد، شستشوی استاندارد میتواند مؤثر باشد. اما وقتی جرم سفت، قدیمی، عمیق و گوش حساس است، ساکشن گوش معمولاً روش ایمنتر و دقیقتری به شمار میآید. نکته مهم اینجاست که انتخاب روش نادرست، بهخصوص انجام خودسرانه در خانه میتواند سرگیجه، درد، التهاب کانال گوش یا حتی آسیب به پرده گوش ایجاد کند. پس قبلاز هر اقدامی، تشخیص درستِ نوع جرم و وضعیت پرده گوش تعیین میکند کدام روش برای شما کمخطرتر و نتیجهبخشتر است. در ادامه به بررسی دقیق و علمی این دو روش خواهیم پرداخت.
روشهای شستشوی گوش بهطورکلی به دو گروه اصلی «آبریزی یا ایریگیشن» و «ساکشن یا میکروساکشن» تقسیم میشوند.
در روش ایریگیشن، پزشک با استفاده از پمپ آب یا سرنگ مخصوص، محلول ولرم و استریل را با فشار کنترلشده وارد کانال گوش میکند تا جرمهای نرم و سطحی از دیواره جدا شده و همراه با جریان آب خارج شوند.
در مقابل، در روش ساکشن از یک دستگاه مکنده خشک استفاده میشود که زیر دید مستقیم پزشک و معمولاً با کمک لوپ یا میکروسکوپ، جرم را بهآرامی میمکد و خارج میکند.
براساس راهنماهای علمی، هر دو روش درصورتیکه توسط فرد آموزشدیده و با ابزار استاندارد انجام شوند، میتوانند کاملاً مؤثر و ایمن باشند. اما انتخاب بین آنها تصادفی نیست.
در شرایطی که مراجعه حضوری دشوار است، شستشوی گوش در منزل میتواند توسط فرد آموزشدیده و با تجهیزات استاندارد انجام شود. بهطوری که پزشک یا کارشناس با ارزیابی اولیه وضعیت گوش، روش مناسب را انتخاب میکند و فرایند را با حداکثر دقت پیش میبرد.
چه زمانی شستشوی گوش با آب مناسب است و چه زمانی توصیه نمیشود؟
بسیاری از بیماران میپرسند که شستشوی گوش با آب بهتر است یا ساکشن؟ شستشوی گوش با آب (ایریگیشن) برای همه مناسب نیست و باید براساس نوع جرم گوش و وضعیت پرده گوش انتخاب شود.
ایریگیشن معمولاً زمانی بهترین نتیجه را میدهد که جرم نرم، تازه و سطحی باشد. چون آب ولرم با فشار کنترلشده میتواند جرم را از دیواره کانال جدا کند و بدون درد خاصی خارج شود. اما اگر گوش دچار التهاب باشد، سابقه عفونت یا جراحی وجود داشته باشد، یا احتمال پارگی پرده گوش مطرح باشد، شستشو میتواند ریسک عوارض را بالا ببرد. همچنین در افراد بسیار حساس (بهخصوص کودکان یا سالمندان)، کنترل حرکت و همکاری بیمار اهمیت زیادی دارد. چون هر حرکت ناگهانی ممکن است باعث ایجاد فشار نامناسب، درد یا حتی آسیب شود.
نکته دیگر این است که برخی افراد پساز شستشو دچار سرگیجه شدید میشوند. در چنین شرایطی معمولاً باید روشهای جایگزین مانند ساکشن یا برداشت مکانیکی توسط فرد آموزشدیده بررسی شود. در جرمهای سفت و قدیمی هم ایریگیشن همیشه پاسخ کامل نمیدهد و گاهی حتی جرم را نرم نمیکند. بنابراین بهتر است تصمیمگیری نهایی با معاینه انجام شود تا هم نتیجه بهتر باشد و هم خطرات کاهش یابد.
وضعیت/شرایط فرد یا جرم | آیا شستشوی گوش با آب مناسب است؟ | دلیل و نکته پزشکی |
جرم نرم و تازه (سطحی) | معمولاً مناسب | شستشو میتواند جرم را راحتتر جدا کند و اغلب بدون درد انجام میشود. |
گوش سالم و بدون سابقه عفونت و جراحی | مناسبتر | احتمال تحریک کانال و عوارض کمتر است و پاسخ درمانی بهتر میشود. |
سابقه پارگی پرده گوش یا جراحی گوش | توصیه نمیشود | ورود آب میتواند ریسک عفونت و آسیب را بالا ببرد. باید روش جایگزین بررسی شود. |
کودکان یا سالمندان بسیار حساس | معمولاً توصیه نمیشود | عدم همکاری یا حرکت ناگهانی میتواند فشار نامناسب ایجاد کند و خطر درد/آسیب را بیشتر کند. |
سابقه سرگیجه شدید پس از شستشو | توصیه نمیشود | تحریک سیستم تعادلی ممکن است سرگیجه را تشدید کند. بهتر است روشهای دیگر انتخاب شود. |
جرم سفت، خشک و قدیمی (عمیق) | اغلب مناسب نیست | شستشو ممکن است کامل پاک نکند. ساکشن یا برداشت دستی تحت کنترل دقیق معمولاً مؤثرتر است. |
چه زمانی ساکشن گوش انتخاب ایمنتر و دقیقتری است؟
تا اینجا بررسی کردیم که شستشوی گوش با آب بهتر است یا ساکشن. حال باید بدانید که در موارد زیر معمولاً انتخاب ساکشن ایمنتر و مؤثرتر است:
● هنگامی که جرم گوش سفت یا عمیق باشد
● یا گوش فرد حساس یا دارای سابقه عفونت و دستکاری قبلی باشد.
● همچنین اگر بیمار از کاهش شنوایی یا احساس فشار شدیدی در گوش شکایت کند، ساکشن با دید مستقیم امکان کنترل و برداشتن دقیق جرم را فراهم میکند و احتمال سرگیجه یا آسیب پرده گوش را کاهش میدهد.
عوارض شستشوی نادرست گوش و انتخاب روش اشتباه چیست؟
اینکه شستشوی گوش به آب بهتر است یا ساکشن، باید توسط پزشک بررسی شود؛ اما بهطورکلی شستشوی گوش اگر اصولی انجام شود معمولاً یک روش ایمن و مؤثر است، اما شستشوی نادرست (فشار زیاد، دمای نامناسب آب، یا انجام خودسرانه) میتواند بهجای بهبود، مشکل ایجاد کند. نکته مهم این است که بسیاری از عوارض قابل پیشگیریاند. یعنی اگر قبلاز اقدام، وضعیت پرده گوش و نوع جرم بررسی شود و شستشو با ابزار استاندارد و توسط فرد آموزشدیده انجام بگیرد، احتمال درد، سرگیجه یا عفونت بهطور چشمگیری کاهش پیدا میکند.
ازطرفدیگر، برخی اشتباهات رایج مثل استفاده از گوشپاککن برای درآوردن جرم معمولاً نتیجه معکوس دارد و جرم را به نواحی عمیقتر گوش میبرد. برای همین، بهتر است این کار را یک اقدام پزشکی و کنترلشده بدانیم، نه یک روش خانگی.
شستشوی نادرست گوش میتواند با عوارض مختلفی همراه باشد که مهمترین آنها عبارتاند از:
⮚ سرگیجه و تهوع ناگهانی: وبسایت verywellhealth.com تایید میکند:
Dizziness, especially if the water is not close to average body temperature.
سرگیجه، بهخصوص اگر دمای آب نزدیک به دمای متوسط بدن نباشد، میتواند سیستم تعادلی را تحریک کند.
پیشگیری: استفاده از آب ولرم و فشار کنترلشده.
⮚ درد گوش یا احساس فشار: فشار بیشازحد یا تماس نزدیک با پرده گوش باعث درد و تحریک میشود.
پیشگیری: پرهیز از فشار بالا و انجام توسط فرد ماهر.
⮚ عفونت گوش: باقی ماندن رطوبت یا ورود آب به گوشِ مستعد میتواند زمینه عفونت ایجاد کند.
پیشگیری: خشک نگه داشتن گوش و خودداری از شستشو در گوش ملتهب.
⮚ آسیب به پرده گوش: شستشو در گوش پرخطر یا با فشار غلط ممکن است پارگی ایجاد کند.
پیشگیری: انجام ندادن شستشو در سابقه پارگی و جراحی.
⮚ باقی ماندن جرم در عمق کانال: روش نامناسب یا گوشپاککن جرم را عمیقتر میکند.
پیشگیری: دستکاری نکردن گوش و انتخاب روش صحیح.
سخن پایانی
گفتیم که پاسخ سوال شستشوی گوش با آب بهتر است یا ساکشن؟ به شرایط گوش شما بستگی دارد و باید با نظر پزشک انتخاب شود. از روشهای خانگی و دستکاری گوش پرهیز کنید، چون ممکن است جرم را عمیقتر کرده و عوارضی مثل درد، سرگیجه یا آسیب پرده گوش ایجاد کند.
