پرخوری عصبی یکی از اختلالات روحی روانی است که در آن فرد به طرز غیر قابل کنترلی میل به غذا خوردن دارد. عدم درمان این مشکل می تواند باعث اضافه وزن و مشکلات جسمی شود. روش های درمان پرخوری عصبی را در شادمگ بخوانید.
پرخوری عصبی چیست ؟
پرخوری عصبی یا “بُلنیا” (Bulimia Nervosa) یک اختلال روانی است که با الگوی خوردن بیرویه و سپس تلاش برای جبران این رفتار از طریق روشهای مختلف، مانند استفراغ عمدی، استفاده از ملینها، یا ورزش شدید، مشخص میشود. افراد مبتلا به این اختلال معمولاً احساس از کنترل بودن بر روی خوردن خود دارند و ممکن است به طور متناوب از دورههای پرخوری و دورههای جبرانکننده استفاده کنند.

علائم پرخوری عصبی
علائم پرخوری عصبی (Bulimia Nervosa) میتواند به دستههای مختلفی تقسیم شود، شامل علائم رفتاری، جسمی و روانی. در ادامه به تفصیل به این علائم پرداخته میشود:
علائم رفتاری
- پرخوری افراطی: خوردن مقدار زیادی غذا در مدت زمان کوتاه و احساس عدم کنترل بر روی خوردن.
- تلاش برای جبران: استفاده از روشهای مختلف برای جلوگیری از افزایش وزن پس از پرخوری، مانند استفراغ عمدی، مصرف ملینها، یا استفاده از داروهای دیورتیک.
- ورزش شدید: انجام ورزشهای مفرط برای جبران کالریهای مصرف شده.
- پنهانکاری: خوردن غذا به طور پنهانی یا در خفا و جلوگیری از مشاهده دیگران.
علائم جسمی
- مشکلات دندان و لثه: آسیب به دندانها و لثهها به دلیل استفراغ مکرر.
- اختلالات گوارشی: درد شکم، یبوست، یا اسهال ناشی از استفاده زیاد از ملینها.
- اختلالات قاعدگی: تغییرات در قاعدگی، مانند قاعدگی نامنظم یا قطع آن.
- کاهش وزن یا نوسانات وزن: نوسانات قابل توجه در وزن بدن، ممکن است کاهش یا افزایش وزن قابل توجهی رخ دهد.
- کمبود مواد مغذی: کمبود ویتامینها و مواد معدنی به دلیل رژیم غذایی نامناسب.
علائم روانی
- احساس گناه و شرمندگی: احساس شدید گناه، شرمندگی یا پشیمانی پس از خوردن زیاد غذا.
- افسردگی و اضطراب: احساسات مداوم از افسردگی، اضطراب، و استرس.
- تصویر بدن منفی: نگرش منفی به بدن و اضطراب درباره ظاهر فیزیکی و وزن.
- مشکلات تمرکز: مشکلات در تمرکز یا عدم توانایی در حفظ توجه به وظایف روزمره.
اگر شما یا کسی که میشناسید به این علائم دچار است، مهم است که به متخصصین بهداشت روان مراجعه کنید. درمان زودهنگام میتواند به بهبود وضعیت و پیشگیری از عوارض جدی کمک کند.

علت پرخوری عصبی
1. عوامل بیولوژیکی
- ژنتیک: تحقیقات نشان دادهاند که پرخوری عصبی ممکن است در خانوادهها شایعتر باشد، که به این معنی است که ممکن است عوامل ژنتیکی نقش داشته باشند.
- اختلالات شیمیایی مغز: تغییرات در مواد شیمیایی مغز، مانند سروتونین و نوراپینفرین، میتواند در ایجاد اختلالات خوردن نقش داشته باشد.
- هورمونها: تغییرات هورمونی، به ویژه در دوران بلوغ، میتواند تأثیرگذار باشد.
2. عوامل روانی
- مشکلات روحی و روانی: اضطراب، افسردگی و اختلالات دیگر میتوانند به بروز پرخوری عصبی کمک کنند.
- تصویر بدنی منفی: افراد مبتلا به پرخوری عصبی معمولاً نگرش منفی به بدن خود دارند و از ظاهر خود ناراضی هستند.
- تنشهای عاطفی: مشکلات در مدیریت احساسات، استرس، و فشارهای عاطفی میتواند منجر به الگوهای ناسالم خوردن شود.
3. عوامل اجتماعی و فرهنگی
- فشارهای اجتماعی و فرهنگی: رسانهها و فرهنگ معاصر میتوانند استانداردهای غیرواقعی زیبایی و تناسب اندام را ترویج کنند که بر روی خودتصویر و رفتارهای غذایی تأثیر میگذارند.
- فشار از سوی خانواده و دوستان: انتظارات و فشارهای خانوادگی و اجتماعی در مورد ظاهر و وزن میتواند به بروز این اختلال کمک کند.
- نقش گروههای اجتماعی: عضویت در گروههای اجتماعی که به زیبایی و لاغری اهمیت میدهند نیز میتواند عامل مؤثری باشد.
4. عوامل تجربی و محیطی
- تجربیات آسیبزا: تجربیات آسیبزا مانند سوءاستفاده جسمی یا روانی در دوران کودکی میتواند به بروز این اختلال کمک کند.
- تغییرات بزرگ زندگی: تغییرات عمده در زندگی، مانند انتقال به مدرسه جدید، جدایی یا از دست دادن نزدیکان، میتواند عوامل تحریککننده باشد.

روش های درمان پرخوری عصبی
1. درمان روانشناختی
درمان شناختی-رفتاری (CBT): یکی از مؤثرترین روشهای درمانی برای پرخوری عصبی است. CBT به فرد کمک میکند تا الگوهای تفکر و رفتارهای ناسالم خود را شناسایی و تغییر دهد، و به مدیریت استرس و بهبود تصویر بدنی بپردازد.
درمان بین فردی (IPT): این درمان بر بهبود روابط بین فردی و مدیریت مشکلات اجتماعی تمرکز دارد. درمان IPT به فرد کمک میکند تا مسائل اجتماعی و ارتباطی خود را شناسایی و حل کند که میتواند به کاهش رفتارهای پرخوری کمک کند.
درمان خانواده: در برخی موارد، درمان خانواده میتواند به ویژه برای نوجوانان و جوانان مؤثر باشد. این نوع درمان شامل آموزش خانوادهها در مورد اختلال و کمک به بهبود ارتباطات و حمایت عاطفی است.
2. درمان دارویی
داروهای ضدافسردگی: داروهایی مانند مهارکنندههای بازجذب سروتونین (SSRIs) میتوانند در کاهش علائم پرخوری عصبی و بهبود وضعیت روحی و روانی مؤثر باشند. این داروها ممکن است به کاهش رفتارهای پرخوری و بهبود وضعیت افسردگی و اضطراب کمک کنند.
3. تغییرات در سبک زندگی
تغذیه و رژیم غذایی: مشاوره با یک متخصص تغذیه میتواند به ایجاد الگوهای غذایی سالم و متعادل کمک کند و به فرد آموزش دهد که چگونه به طور صحیح و منطقی غذا بخورد.
ورزش منظم: انجام فعالیتهای ورزشی منظم میتواند به بهبود وضعیت روحی و جسمی کمک کند، اما باید به صورت متعادل و تحت نظارت انجام شود تا از تبدیل آن به یک رفتار آسیبزا جلوگیری شود.
4. پشتیبانی اجتماعی
گروههای پشتیبانی: پیوستن به گروههای پشتیبانی که در آنها افراد با تجربیات مشابه گرد هم میآیند میتواند به فرد احساس حمایت و درک بیشتری بدهد و به تبادل تجربیات و استراتژیهای مقابلهای کمک کند.

5. آموزش و آگاهی
آموزش در مورد اختلال: آموزش در مورد پرخوری عصبی، علائم آن و تأثیرات آن بر سلامت جسمی و روانی میتواند به فرد کمک کند تا درک بهتری از وضعیت خود داشته باشد و انگیزهای برای بهبود پیدا کند.
6. مدیریت استرس و مهارتهای مقابلهای
آموزش تکنیکهای آرامسازی و مدیریت استرس: تکنیکهایی مانند مدیتیشن، یوگا و تمرینهای تنفسی میتواند به کاهش استرس و بهبود سلامت روانی کمک کند.
عوارض پرخوری عصبی
- مشکلات دندان و لثه: استفراغ مکرر میتواند باعث آسیب به مینای دندان شود و به فرسایش و پوسیدگی دندانها منجر گردد. التهاب و عفونتهای لثه ممکن است به دلیل استفراغ مکرر ایجاد شود.
- اختلالات گوارشی: استفراغ مکرر میتواند منجر به التهاب مری (مریودنژیت) و زخمهای مری شود. استفاده از ملینها بهطور مکرر میتواند باعث مشکلات گوارشی مانند یبوست شدید شود.
- درد شکم و سوءهاضمه: اختلالات گوارشی ناشی از پرخوری و استفاده از ملینها ممکن است منجر به درد شکم و سوءهاضمه شود.
- اختلالات قاعدگی: تغییرات هورمونی ناشی از اختلالات غذایی میتواند منجر به قطع قاعدگی یا قاعدگی نامنظم شود.
- مشکلات هورمونی: استفراغ و مصرف ملینها میتواند منجر به عدم تعادل الکترولیتها (مانند پتاسیم و سدیم) شود که ممکن است مشکلات قلبی و عضلانی ایجاد کند.
- کاهش وزن و نوسانات وزن: تغییرات مکرر در وزن بدن به دلیل پرخوری و رفتارهای جبرانی میتواند به مشکلات جسمی و روانی منجر شود.
- اضطراب و افسردگی: احساس گناه، شرمندگی و اضطراب ناشی از اختلال میتواند به افسردگی و سایر مشکلات روانی منجر شود.
- تصویر بدنی منفی: افراد مبتلا به پرخوری عصبی معمولاً نگرش منفی به بدن خود دارند و ممکن است به طور مداوم نگران ظاهر و وزن خود باشند.
- اختلالات خواب: استرس و نگرانیهای مربوط به اختلال ممکن است منجر به مشکلات خواب، مانند بیخوابی یا خواب ناآرام، شود.
- مشکلات اجتماعی و روابط: مشکلات مربوط به اختلال میتواند به روابط اجتماعی و خانوادگی آسیب بزند و منجر به انزوای اجتماعی شود.
- مشکلات قلبی: عدم تعادل الکترولیتها و فشار به بدن به دلیل استفراغ مکرر و استفاده از ملینها میتواند به مشکلات قلبی، از جمله ضربان قلب نامنظم و حتی نارسایی قلبی منجر شود.
- مشکلات استخوانی: کمبود مواد مغذی و ویتامینها میتواند به تحلیل استخوانها و پوکی استخوان منجر شود.
- مشکلات کلیوی: استفاده مفرط از ملینها و عدم تعادل الکترولیتها میتواند به مشکلات کلیوی، از جمله سنگ کلیه و نارسایی کلیوی، منجر شود.

تفاوت بین پر خوری عصبی و اختلال پرخوری چیست ؟
1. رفتارهای جبرانی
- پرخوری عصبی:
- رفتارهای جبرانی: بعد از دورههای پرخوری، افراد مبتلا به پرخوری عصبی برای جبران کالریهای اضافی ممکن است از روشهای مختلفی مانند استفراغ عمدی، مصرف ملینها، یا ورزش شدید استفاده کنند. این رفتارهای جبرانی بهمنظور جلوگیری از افزایش وزن و کاهش اثرات پرخوری است.
- اختلال پرخوری:
- عدم رفتارهای جبرانی: افراد مبتلا به اختلال پرخوری، پس از دورههای پرخوری، رفتارهای جبرانی مانند استفراغ عمدی یا مصرف ملینها ندارند. در نتیجه، این افراد ممکن است به دلیل پرخوری مکرر دچار افزایش وزن یا چاقی شوند.
2. الگوهای خوردن
- پرخوری عصبی:
- دورههای پرخوری و جبرانی: دورههای پرخوری به طور معمول با رفتارهای جبرانی دنبال میشود که به کاهش اثرات پرخوری کمک میکند. این دورهها ممکن است با احساس گناه و اضطراب همراه باشد.
- اختلال پرخوری:
- دورههای پرخوری بدون جبران: دورههای پرخوری بدون هیچ گونه رفتار جبرانی و با احساس عدم کنترل بر روی خوردن، اما بدون اقداماتی برای جبران کالریهای اضافی.
3. تأثیر بر وزن بدن
- پرخوری عصبی:
- نوسانات وزن: افراد مبتلا به پرخوری عصبی ممکن است وزن بدنشان نوسانات زیادی داشته باشد و وزن آنها میتواند در محدوده طبیعی، اضافه، یا حتی کاهش یافته باشد.
- اختلال پرخوری:
- افزایش وزن: به دلیل عدم رفتارهای جبرانی، افراد مبتلا به اختلال پرخوری بیشتر در معرض افزایش وزن و چاقی قرار دارند.
4. علائم روانی و عاطفی
- پرخوری عصبی:
- احساس گناه و شرمندگی: افراد معمولاً پس از پرخوری احساس گناه و شرمندگی دارند و ممکن است اضطراب و افسردگی نیز تجربه کنند.
- اختلال پرخوری:
- احساس شرمندگی و نارضایتی: احساس شرمندگی و نارضایتی از خوردن زیاد وجود دارد، اما ممکن است شدت این احساسات کمتر از پرخوری عصبی باشد و نگرانی از چاقی غالباً وجود دارد.
5. تشخیص و درمان
- پرخوری عصبی:
- درمان: شامل درمانهای روانشناختی (مانند درمان شناختی-رفتاری) و داروهای ضدافسردگی برای کاهش رفتارهای جبرانی و کنترل دورههای پرخوری است.
- اختلال پرخوری:
- درمان: شامل درمانهای روانشناختی برای کمک به مدیریت رفتارهای پرخوری و ایجاد الگوهای غذایی سالم، و در برخی موارد استفاده از داروهای ضدافسردگی یا داروهایی برای کنترل اشتها.
6. شیوع و سابقه
- پرخوری عصبی:
- شیوع: معمولاً در زنان جوان و نوجوانان شایعتر است و ممکن است با مشکلات روانی و اجتماعی همراه باشد.
- اختلال پرخوری:
- شیوع: میتواند در هر سنی و جنسیتی رخ دهد و ممکن است بهویژه در بزرگسالی و میانسالی شایعتر باشد.

پیشگیری از پرخوری عصبی
1. آموزش و آگاهی
- افزایش آگاهی: آموزش درباره اهمیت تغذیه سالم، خطرات اختلالات خوردن، و تاثیرات منفی پرخوری عصبی میتواند به افزایش آگاهی و جلوگیری از بروز این اختلال کمک کند.
- آموزش خانواده و معلمان: خانوادهها و معلمان میتوانند نقش مهمی در شناسایی نشانههای اولیه و فراهم کردن حمایت مناسب ایفا کنند.
2. ترویج تصویر بدنی مثبت
- تصویر بدنی سالم: تشویق به پذیرش و احترام به بدن خود، بدون توجه به استانداردهای غیرواقعی زیبایی که در رسانهها ترویج میشود، میتواند به جلوگیری از اختلالات خوردن کمک کند.
- مدیریت فشارهای اجتماعی: مقابله با فشارهای اجتماعی و فرهنگی مربوط به ظاهر و وزن، و ارتقای استانداردهای زیبایی که بر اساس سلامت و تنوع باشد.
3. ترویج عادات غذایی سالم
- رژیم غذایی متعادل: آموزش در مورد تغذیه متعادل و سالم، و تشویق به مصرف غذاهای متنوع و مغذی میتواند به ایجاد عادات غذایی سالم کمک کند.
- خوردن منظم: تشویق به خوردن وعدههای غذایی منظم و سالم و جلوگیری از گرسنگی طولانیمدت که میتواند به رفتارهای پرخوری منجر شود.
4. مدیریت استرس و اضطراب
- تکنیکهای مدیریت استرس: آموزش تکنیکهای آرامسازی و مدیریت استرس مانند مدیتیشن، یوگا، و تنفس عمیق میتواند به کاهش اضطراب و پیشگیری از پرخوری عصبی کمک کند.
- مهارتهای مقابلهای: آموزش مهارتهای مقابلهای موثر برای مدیریت احساسات و استرس، به ویژه در شرایط دشوار یا فشارهای عاطفی.
5. حمایت اجتماعی و روانی
- پشتیبانی عاطفی: فراهم کردن حمایت عاطفی و روانی از طرف خانواده و دوستان برای کمک به فرد در مواجهه با فشارها و مشکلات عاطفی.
- مشاوره و درمان: در صورت نیاز، مشاوره روانی و درمان بهویژه در مراحل اولیه میتواند به جلوگیری از توسعه اختلالات خوردن کمک کند.
6. آموزش در مورد اختلالات خوردن
- آگاهی از علائم: آموزش افراد (بهویژه نوجوانان و جوانان) در مورد نشانهها و علائم اولیه پرخوری عصبی میتواند به شناسایی زودهنگام و مداخله به موقع کمک کند.
7. پیشگیری در محیطهای آموزشی و حرفهای
- محیطهای سالم: ایجاد محیطهای آموزشی و کاری که فشارها و انتظارات غیرواقعی را کاهش دهند و بر سلامت روانی و جسمی تأکید کنند.
- برنامههای آموزشی: اجرای برنامههای آموزشی و پیشگیرانه در مدارس و محلهای کار برای افزایش آگاهی و حمایت از سلامت روان.

